ايرج افشار
329
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )
به بناى آن واداشته و پس از ساختن آنجا پادشاه براى خود و امرا هركدام محلى در آنجا ترتيب داده و به سرعتى فرحآباد مسكون و آباد و وسيع شده كه مقارن استيلاى افغان جمعيت آن بر يكصد هزار نفر بالغ گرديده و به واسطهء توسعه به شهر وصل و يكى از محلّات اصفهان محسوب شده . فرحآباد چنانكه عنقريب خواهيم ديد در تمام مدت محاصرهء اصفهان اردوگاه افغانها شده و آن قوم بىرحم خونخوار در ايام اقامت خود آنجا را خراب و خالى از سكنه كردهاند . ادارهء قشونى لشكر جنوب اين ايام فرحآباد را تعمير و آنجا را به سربازخانه تبديل نموده است . جلفا قريهء ديگرى است از برزرود جى وصل به قريهء مارنان كه به توسط دو پل به اصفهان مربوط مىشود ، يكى به وسيلهء پل مارنان كه ادامه از آنجا به محلات غربى شهر مىروند و ديگرى به وسيلهء پل سى و سه چشمه يا پل جلفا كه راه اهالى به مركز شهر و محلات شرقى است و زايندهرود كه از بين جلفا و اصفهان مىگذرد تقريبا از مركز هردو يك فاصله است . جلفا يا جولاههء ارامنه قريهء كوچكى است كه تمام آن را ارامنه مسكون كردهاند و اين سكنهء امروزى اولاد يك قسمت از همان ارامنهاى هستند كه شاه عباس كبير آنها را پس از جنگهاى سال 1011 هجرى با عثمانى از ارمنستان اصلى كوچانده به ايران آورد و آنها را در نواحى مختلفه از قبيل مازندران و عراق و اصفهان ساكن كرد . چون ساكنين اين ناحيه اصلا از جلفاى آذربايجان آمده [ بودند ] مسكن جديد خود را هم به جلفا موسوم كردهاند . جلفاى امروزى مثل تمام قسمتهاى ديگر اصفهان آن آبادى و اعتبار عهد صفويّه را به هيچوجه ندارد و يك قسمت بزرگى از آن خراب شده . با وجود اين قريهء قشنگى است و مغازهها و دكاكين نظيف دارد و اهالى آن به همان وضع ايام شاه عباس كبير بيشتر واسطهء تجارت [ 57 ] بين اصفهان و ممالك خارجهاند و غالب مردهاى ايشان پس از تحصيل مختصر سرمايه و استطاعتى راه ممالك ديگر بخصوص هند را پيش مىگيرند و براى تجارت به آن نواحى مىروند . مسكن يك قسمت عمده از اروپائيان مقيم اصفهان هم در جلفاست . جلفا كليساى معتبرى دارد كه اساسا آن را شاه عباس كبير براى ايشان ساخته